TÌNH YÊU CÁI BÓNG NHÂN GIAN của Nguyễn Thị Phụng

 TÌNH YÊU CÁI BÓNG NHÂN GIAN
                                             của Nguyễn Thị Phụng

          TÌNH YÊU CÁI BÓNG NHÂN GIAN

          Trong từ vựng tiếng Việt, cái bóng thật đa tầng, thoắt ẩn thoắt hiện từ sự quang hợp nguồn của tự nhiên, của con người ở nhiều góc độ khác nhau. Nên khi chạm vào cái bóng trong bài Thơ Đọc Trên Nền Guitar của Trần Viết Dũng tặng NT. về cuộc giao lưu online trên facebook của Nam Thi: “@ Giới thiệu bài thơ “Thơ đọc trên nền guitar”, cảm tác và đề tặng của thi sĩ đồng hương Trần Viết Dũng cho bài thơ và bức tranh cùng tựa đề của tôi đăng hôm qua “Cái bóng của trái tim 80 ⁽¹⁾.” (Xem thơ và tranh ở phần bình luận. NT).Cảm ơn Trần Viểt Dũng. Mời các bạn cùng thưởng thức ”... Có là khoảng cách địa lí, lại đồng hành một trái tim chân-thiện-mĩ của các thi nhân đang đàm luận với nhau về cách sẻ chia trong quan niệm “Thác là thể phách, còn là tinh anh”, cái tinh anh trú ngụ của Nguyễn Du ngày ấy mà Nam Thi đưa vào câu kết bài thơ mình, và bây giờ giữa thời công nghệ thông tin, nếu không phát huy nội lực sáng tạo dễ dàng bị AI chi phối. Đã thành chủ đề chính cho họ cùng trưởng thành bên dòng sông Côn lưu trữ trầm tích văn hóa từ đầu nguồn, năm tháng khẽ rung Thơ Đọc Trên Nền Guitar thể lời hạ du sông hát về Tình yêu cái bóng nhân gian:

Thơ Đọc Trên Nền Guitar 
                              tặng NT.

Trái tim

và cái bóng không tuổi

bé như hạt sương cuối mùa

mong manh đầu ngọn cỏ

Những nhịp hồi hộp đi qua chiến tranh

đi qua những cuộc tình

những cuộc chia tay

những bệnh viện trắng mùi thuốc sát trùng

và những đêm dài

Trái tim ấy

một ngày nào đó sẽ dừng lại

như chiếc đồng hồ cũ

ngừng đếm tháng năm

nhưng cái bóng của nó thì khác

Từng chuỗi lo âu, hạnh phúc

trải dài qua những chân trời không có bản đồ

qua biển xanh

qua những đỉnh núi

qua những người tôi yêu

và những người đã khuất

Cái bóng ấy

không già đi

bằng những yêu thương

bằng những giọt nước mắt

bằng những bài thơ viết giữa khuya

và những lời cầu nguyện âm thầm

Có những chiều

trái tim mỏi mệt

đập rất khẽ và bừng sáng như cánh thiên thần mang tiếng hát em

bằng câu thơ chạm vào miền sâu thẳm,

khi chuông giáo đường ngân giữa hoàng hôn

và ngôi sao đầu tiên xuất hiện

Rồi một ngày

trái tim

trở về cát bụi

nhưng cái bóng của nó bay đi,

như tiếng chuông ngân mãi

sau khi bàn tay đã rời khỏi dây chuông

Như hương trầm còn ở lại sau khi ngọn lửa đã tàn,

như một bài thơ

còn được ai đó đọc

vào một buổi chiều rất xa

Trái tim ngừng đập

nhưng tình yêu

thì không,

nó chỉ đổi đôi cánh khác

để tiếp tục cuộc hành trình

về phía những vì sao

      (04.06.2026 / Trần Viết Dũng)

Khúc hát ẩn trong ca từ không thể thưởng thức bằng thanh âm, mà câu thơ hòa nhịp trái tim thành giai điệu trong chín khổ thơ tự do. Thể chín bậc thang nghiêng nghiêng nâng bước chân lên xuống nghỉ ngơi và vội vã thường ngày của đồng bào ta.

        Hình ảnh trái tim trong bài thơ là nhịp thở hiện hữu, đang cân bằng sự sống đời người, là sự thật của một nhân vật trữ tình được ví như cái bóng không tuổi. Quả trái tim không còn là đời sống sinh học nữa, đến lúc cũng phải chậm và dừng, đó là hạnh phúc có được duyên sinh sẽ nhận được duyên tử, thật an yên khi con người đủ nhận ra vòng xoay của tạo hóa.

        Nếu khổ thơ thứ nhất lúc này “trái tim, cái bóng, hạt sương” ấy sẽ mong manh dễ vỡ trên đầu ngọn cỏ, nhưng đã thành điểm nhấn hình tượng của bài thơ. Trong nhịp thở khổ thứ hai tiếp theo, khẳng định hành trình nếm trải từ thời thanh xuân, nhịp hồi hộp đi qua chiến tranh giữa lằn tên mũi đạn, ấy là sự lựa chọn biết dấn thân cho lí tưởng sống của mình, đến những cuộc tình hò hẹn gặp gỡ trao duyên, để rồi giờ lại đón nhận cơn đau nhức nhói thể chất, cùng trăn trở không nguôi của “những đêm dài” đầy dấu ấn sự vận động của thời gian và không gian:

 “Trái tim/ và cái bóng không tuổi / bé như hạt sương cuối mùa/ mong manh đầu ngọn cỏ

 Những nhịp hồi hộp đi qua chiến tranh/ đi qua những cuộc tình/ những cuộc chia tay/ những bệnh viện trắng mùi thuốc sát trùng và những đêm dài”.

         “Những đêm dài” không chỉ là bệnh lí người già mất ngủ, hẳn sự tồn tại ở nhân vật trữ tình trong bài thơ ôn lại kỉ niệm đã qua, có dấu ấn nào trong đời đã sống và đã yêu với tình yêu chân thành trọn vẹn chưa. Và ở họ có một điểm tương đồng nào đó trên bước đường văn hóa nhân sinh, sự tồn tại đời người không còn là thước đo thời gian, tuổi thọ nữa. Họ chữa lành tâm hồn mình trong cách tự truyền năng lượng tích cực cho nhau, thể ánh mặt trời bừng tỉnh đầu ngày và lưu lại cái ráng đỏ chiều hôm, bằng những câu chuyện thường nhật cả tứ thơ giao lưu trên net. Đầy lòng biết ơn và trân quý với tất cả những ai đã từng toàn tâm, toàn ý, tử tế và bao dung và hoàn thiện nhân cách. Trái tim ấy, cái bóng ấy theo mạch cảm xúc của Trần Thi sĩ tạc một bức tranh ngôn từ, nhịp của đêm dài để thẩm thấu lộ trình bao quát qua biển xanh – màu xanh đặc trưng sâu thẳm bao la, qua những đỉnh núi – trên tận cùng vững chãi kiên định, há ngại gian nan vất vả cũng tất cả vì con người với một tình yêu nhân bản đủ độ dài đường biên phóng khoáng vô cùng bền bỉ, khôn nguôi:

 “Trái tim ấy/ một ngày nào đó sẽ dừng lại/ như chiếc đồng hồ cũ/ ngừng đếm tháng năm/ nhưng cái bóng của nó thì khác

 Từng chuỗi lo âu, hạnh phúc/ trải dài qua những chân trời không có bản đồ/ qua biển xanh/ qua những đỉnh núi / qua những người tôi yêu/ và những người đã khuất

 Cái bóng ấy/ không già đi / bằng những yêu thương / bằng những giọt nước mắt ”

        Chiếc đồng thời gian đời người sẽ phải dừng, nên Trái tim ấy, Cái bóng ấy không ngụy tạo hay trì hoãn níu kéo, mà đó chính là vẻ đẹp chân lí của thiện nguyện, nhận ra cách dừng kịp thời đúng lúc cùng san sẻ cho nhau. Nhưng phải được tiếp nối, duy trì lan tỏa. Mọi gò bó cảm xúc dẫn đến nghèo nàn của ích kỉ, tham sân si dễ dàng vồ vập. Nỗi niềm thi nhân không giới hạn “... những chân trời không có bản đồ ... ” đẹp lắm cảnh vật của tự nhiên và con người chân ái trong đời trong thế giới này, đất nước này, quê hương này đã chọn ta, ta đã từng nương tựa vào nhau để sống. Đó là lòng tri ân. Hẳn Cái bóng ấy/ không già đi mãi trường tồn vĩnh cửu nguồn cội tâm hồn tươi trẻ, truyền thông điệp xanh là món quà thi nhân đơn sơ, chân thành đến vậy: “bằng những bài thơ viết giữa khuya/ và những lời cầu nguyện âm thầm”

        Khi một trái tim thi nhân sẵn sàng đón nhận sự thật sinh tử là hạnh phúc đời người. Mọi rào cản nói điềm gở cũng chỉ là nuối tiếc thường tình. Đã biết chọn con đường sống sẵn sàng cống hiến và hi sinh, thì sự ra đi thanh thản tất yếu của sinh lão bệnh tử kia mà. Còn là chiêm nghiệm về thái độ và ứng xử với môi trường cuộc sống. Dự báo không là miễn cưỡng, mà cách đón nhận tình yêu từ cha mẹ ban tặng hình hài, lớn lên và trưởng thành trách nhiệm, hẳn đã trọn vẹn một đời làm nên gia đình và xã hội trong kí ức ngân vang:

 “Có những chiều/ trái tim mỏi mệt/ đập rất khẽ và bừng sáng như cánh thiên thần mang tiếng hát em/ bằng câu thơ chạm vào miền sâu thẳm,/ khi chuông giáo đường ngân giữa hoàng hôn/ và ngôi sao đầu tiên xuất hiện

 Rồi một ngày/ trái tim/ trở về cát bụi/ nhưng cái bóng của nó bay đi,/ như tiếng chuông ngân mãi/ sau khi bàn tay đã rời khỏi dây chuông

 Như hương trầm còn ở lại sau khi ngọn lửa đã tàn,/ như một bài thơ/ còn được ai đó đọc/ vào một buổi chiều rất xa”

          Thật tình tôi muốn đọc đi đọc lại đoạn thơ theo nhịp đời thi nhân được phát thảo rung lên bừng tỉnh: “Có những chiều/ trái tim mỏi mệt/ đập rất khẽ và bừng sáng như cánh thiên thần mang tiếng hát em/ bằng câu thơ chạm vào miền sâu thẳm,/ khi chuông giáo đường ngân giữa hoàng hôn/ và ngôi sao đầu tiên xuất hiện... Rồi một ngày...  rất xa”. Cũng sẽ dần đến không một ai chối cãi bởi đó cũng là ưu ái cho mỗi người.

          Đến khi đủ nhận ra vẻ đẹp của cái bóng ấy nơi cuối đời mình: “Trái tim ngừng đập/ nhưng tình yêu/ thì không,/ nó chỉ đổi đôi cánh khác/ để tiếp tục cuộc hành trình/ về phía những vì sao” không chút suy tư, bàng hoàng và nghiễm nhiên tất yếu về tình yêu cuộc sống trải qua đầy thi vị trong bể rộng sông sâu. Đoạn thơ cuối khép lại như chuỗi hành trình Độc hành ca ⁽²⁾ từ khởi đầu và kết thúc dầy mãn nguyện.

         Thơ Đọc Trên Nền Guitar của Trần Viết Dũng đầy rung động nỗi lòng với cuộc đời vị lão thành Nam Thi. Sự ngưỡng mộ và kính trọng bậc tiền bối thăng hoa trong bài thơ chín khổ, mỗi khổ chính là một câu cho nhịp thơ rơi dòng, theo cung bậc gợi tả đầy cảm hứng từ nguồn cội “Sự phát khởi của thơ là lòng người” (Lê Quý Đôn) mà ra. Căn nguyên của sự phát khởi để làm nên bài thơ cảm tác trữ tình độc đáo Thơ Đọc Trên Nền Guitar như chữ của Nam Thi: “Tôi thường nghĩ rằng Trần Viết Dũng như khe suối, dòng sông thầm lặng chảy. Nhưng dòng nước nào cũng xôn xao, trăn trở. Ai có duyên, có tâm sẽ nghe được tiếng lòng, tiếng hát, mời gọi thiết tha của dòng sông bằng ngôn ngữ của gió, của trăng, của quá khứ, hiện tại và vị lai.” Hẳn từ bài thơ Cái bóng của trái tim của Nam Thi, với cả trường từ vựng liên kết: trái tim, cái bóng, những vì sao, tiếng hát, tiếng chuông và không gian, thời gian, ... duy trì đã là nét riêng của chính tác giả. Thì ở Trần Viết Dũng đã làm phép thử hóa thân vào trái tim và cái bóng ấy làm nên phong cách sáng tạo. Trở lại sự tĩnh tâm, đọc lại nguyên tác và cảm tác, cho ta dựa vào câu Kiều Nguyễn Du lí giải: “Mỗi người mỗi vẻ, mười phân vẹn mười”. Cái vẻ đẹp thuần khiết ở tâm hồn thi nhân cho ta trở về thực tại: “Thích một bài thơ là thích một con người đồng điệu” (Hoài Thanh)

                                                   04.06.2026 / Nguyễn Thị Phụng

^(1). Cái bóng của trái tim

 Tôi vẽ trái tim và cái bóng của nó

Trái tim 80

Thực mà không thực

Không tồn tại mà sống.

Trái tim già nua và yếu ớt

 

Nhưng cái bóng của nó lớn hơn

không giới hạn

như tình yêu

Phi không gian và thời gian

Tinh khiết như ánh sáng

 

Khi trái tim nhỏ nhoi và cái bóng bao la của nó

Cùng đập một nhịp bồi hồi

cùng hơi thở của thơ

và rộn ràng tiếng hát của em

bay lên với đôi cánh ánh sáng

Hoàng hôn vang tiếng chuông ngân

vọng từ thiên thu bất tận

từ tít tắp những vì sao

 

Anh sống với cả trái tim và cái bóng của nó

Trái tim già nua một ngày sẽ ngừng đập

nhưng cái bóng không có tuổi vẫn còn

“Thác là thể phách

còn là tinh anh” (Kiều)

                          4-6-2026 / NT

⁽²⁾ Tên bài thơ của Nam Thi