MÙA MÀNG CON CHỮ - Bài viết của Nguyễn Thị Phụng. Giới thiệu Hoa tím ngày xưa của Phan Lan Hương

 

MÙA MÀNG CON CHỮ - Bài viết của Nguyễn Thị Phụng

     Sau tập thơ đầu tay Mùa thu xanh (2015), thì Hoa tím ngày xưa ­- tập thơ thứ hai của Phan Lan Hương, NXB. HNV-2020 đã ra đời. Hẳn đây là dấu mốc Mùa màng con chữ của một Nhà báo đa tài: Nghệ sĩ và thi sĩ quen thuộc với bạn nghe đài trên sóng PTTH. Gia Lai. Chỉ 62 bài thơ với 110 trang sách đã làm nên chân dung tâm hồn một phát thanh viên ngày ấy tài hoa. Phía sau sắc màu thu xanh, hoa tím là hương vị cuộc đời: Vị tình yêu mở ra lòng bao dung thánh thiện đủ đầy thường ngày bảo bọc và nâng niu.

         Có lẽ sự hoài thai Mùa màng con chữ mỗi thời khắc tìm đến Phan Lan Hương từ những bài thơ được diễn ngâm ngấm vào trái tim rất nữ tính tha thiết cội nguồn, nuôi dưỡng thành dòng chảy ngỡ phù sa lan tỏa, hay hồn cốt mạch ngầm chắt chiu Hoa tím ngày xưa. Sắc tím mênh mang vườn cà, đồi sim, hay chiếc áo tím Huế của thủy chung son sắc.

         Trong tâm thế một tình quê nhà tha thiết. Nếu trong thoáng chút mơ hồ dậy sóng miên man khó tránh khỏi, bởi sự thật thi nhân quả đáng yêu: “Mơn man vỗ bờ/ con sóng hát chiều nay/ nhặt câu thơ/ ai bỏ quên triền đá/ thu đã về chưa/ màu trời sao xanh quá/ ... // Con sóng dập dềnh/ con sóng vô tư/ từ khơi xa vọng về/ thanh âm sâu lắng/ câu thơ đánh rơi/ bên bờ biển vắng/ miên man tìm về/ hình bóng xa xăm” (Chiều nghe sóng hát) cho phần mở đầu và cái kết hay là cuộc dấn thân con chữ hòa vào dòng chảy miền ký ức lắng sâu, thôi thúc hoài mong: “Ta tìm về/ bên em Trà giang/ tìm lại chút hương xưa/ khi chiều nghiêng bóng xế/ lỡ bỏ quên/ suốt quãng đời trai trẻ/ ...” (Trà Giang đêm tự tình). Một dấu ấn khó phai nhòa há trôi mãi luyến lưu.

         Không. Với Phan Lan Hương, thơ là cách gợi dù trong khoảnh khắc nào đó sao nguôi quảng đời xuân sắc. Đâu chỉ yêu, đâu chỉ nhớ mà đó là sự cộng hưởng rất nhân văn (Mưa, Ánh trăng xanh, Trăng và biển, Hoàng hôn tím, ...) để rồi lần theo trang thơ ta bắt gặp miền xa vắng nhớ nhung trào dâng (Hẹn, Giao mùa, ...) Đâu dễ gì đánh đổi miền hiện tại, nàng thơ trân quý biết chừng nào: “anh chỉ tặng em/ một góc bình yên/ giữa cuộc đời ồn ã/ khoảng trời riêng/ anh dành cho em tất cả/ thay những viên socola ngọt ngào/ hay bó hoa đỏ thắm/ là trái tim/ tha thiết yêu em” (Valenetine).

         Hẳn một góc bình yên ấy thân thương nhất trong ngôi nhà và tiếng trẻ trong veo mở đầu ngày mới. Cái biên độ tình yêu vừa gần gũi thể chất xúc tác đủ cộng hưởng cùng lan tỏa vẻ đẹp quê cha thân thương quá, mãi là: “... tháng Giêng mơ/ trời xanh màu ngọc bích/ tiếng chuông vọng/ trời chiều tĩnh mịch/ lắng lòng/ theo con nước Trà Giang/...” (Anh có về Quảng Ngãi cùng em). Con nước Trà Giang mở ra lời tự tình có con cá bống tô don, có vị đường phèn đường phổi, có cả mạch nha dính kết, ... cùng thanh âm hát ru và câu thơ đi cùng năm tháng, đầy tự hào kiêu hãnh về núi rừng và biển đảo Lý Sơn. Lần theo con nước Trà Giang ấy còn là biểu tượng mạch ngầm dòng chảy lịch sử văn hóa dạt dào phóng khoáng thi vị mà can cường, lênh láng mà lắng sâu, tự lòng dân vun đắp, tự lòng người bền bỉ tri ân.

        Dấu ấn tập Hoa tím ngày xưa là lời trao gửi về nơi thăm thẳm trời xanh và bao la biển lớn. Cái vô cùng hiện hữu ấy ngỡ tầm tay với, sao lại trăn trở: “Trăng yêu biển/ nhìn từ trên cao/ làm sao Trăng biết/ lòng Biển sâu/ sóng vỗ điệp trùng/ mênh mông thế/ ai biết trong lòng/ Biển cũng đau” (Trăng và Biển). Hẳn đã là sự đúc kết tự đáy lòng biển lòng người chất chứa buồn vui ân oán há gì dò đo được nông sâu.

         Bao khắc khoải lo âu thương đoàn thuyền ra khơi đánh cá biết đã tìm nơi trú ẩn, hay chưa kịp trở về bến đậu (Nghe đài báo bão). Khi biết cái nghiệt ngã bão tố tự nhiên nơi đầu sóng ngọn gió kia cận kề gan tấc, lắm lúc phải trả giá chuyện sinh nghề tử nghiệp đã đành, nhưng cả khi đất trời bình yên mà lòng người dậy sóng, mùa màng con chữ lại được dịp nói lên sự thật bấp bênh: “Thương con nục, con măng/ trước bão tố phong ba/ từng đoàn thuyền ra khơi/ bến bờ xa thăm thẳm/ bởi quân cướp nước/ ngày đêm rình rập/ sóng dậy ba đào/ lòng mẹ quặn đau”. Nhưng niềm tin chính là thước đo sự đằm thắm dịu dàng nữ sĩ: “Hãy yên lòng nhé anh!/ nơi quê nhà/ mọi việc trước sau/ đã có em lo liệu/ sóng gió trùng khơi/ anh vững tay chèo lái/ canh giữ đất trời/ cho Tổ quốc bình yên” (Hãy yên lòng nhé anh). Cũng trong cách gửi gắm ấy đủ đầy chân tình yêu thương: “Chưa một lần/ em đến Trường Sa/ mà nghe thân thương/ vì biết anh ở đó/ đêm từng đêm/ ngọn đèn chong vàng vỏ/ nhớ ai con sóng bạc đầu/ ... / dẫu xa xôi/ chưa lần em đến được/ vẫn luôn tự hào/ vì nơi ấy có anh” (Gởi anh ở Trường Sa).

       Ẩn sâu một chữ tình thi nhân là nuôi dưỡng tâm hồn hòa cùng nhịp sống. Chút e ấp duyên nợ dẫu có chia xa trong khoảnh khắc hay một đời, thì sắc hương vẹn nguyên: “Hoa tím buồn bên dòng nước chơ vơ/ mãi ngóng trông một ngày anh trở lại/ vẫn biết dù đường đời xa ngái/ hoa vẫn chờ tím ngát bến sông xưa” (Hoa tím ngày xưa). Từ bến sông xưa nơi tiễn và đợi, nơi đi và ở, hiện hữu dấu chân còn lại mà bung nở vàng rực vùng đồi theo mùa rất bình dị: “Giữa đất trời mênh mông/ em sáng lên ngọn lửa/ khát khô mùa nắng gió/ cháy hết mình/ trong bỏng rát Cao nguyên/ ... / luôn giữ trong mình/ ngọn lửa đam mê” (Dã Quỳ). Để tồn tại, để kiêu hãnh giữ cuộc đời này. Trong cách níu giữ ấy, đó là tấm lòng người con thấu hiểu bậc sinh thành, san sẻ để nguôi ngoai (Nước mắt mẹ, Cho hỏi mẹ tôi ở đâu, Ba ơi... không kịp nữa). Trong cách níu giữ ấy, đó là kỉ niệm đẹp từ “hoa tím ngày xưa” để làm nên những tứ thơ mộc mạc mà sâu lắng của hôm nay.

         Có thể nói khi đi qua từng chặng thời gian, nhịp tháng năm mãi là vĩnh cửu trong thơ Phan Lan Hương. Giữa cái thực từ một nhà báo đến chút đa mang của nhà thơ, khi (Đi qua miền cổ tích, Tháng ba tôi, Hương sắc tháng ba, Yêu lắm tháng ba, ... ) thì cái tình của một nghệ sĩ như chị quả là rất quý. Quý lắm từ sự cô đọng từng câu chữ ở mỗi tứ thơ trào dâng nguồn thi hứng sáng tạo. Không chỉ từ nhịp thơ ngắt dòng thể như cách diễn ngâm trải hết cảm xúc chân tình tha thiết. Thể như trách nhiệm đại sứ du lịch giới thiệu vẻ đẹp về sông dài biển rộng quê mình: “Em sẽ đưa anh/ ra thăm Lý Sơn/ trùng dương/ dập dềnh cánh sóng/ nguồn yêu thương/ đong đầy trong huyết quản/ nồng nàn hương vị quê hương/ ... / như tình em/ rất đổi ngọt ngào” (Anh có về Quảng Ngãi cùng em)./.

                                                23.05.2026 / Nguyễn Thị Phụng